آموزش رشد و نگهداری از گل آفتابگردان + آشنایی با انواع آفتابگردان

کاشت و نگهداری از گل آفتابگردان و شناخت گونه‌هایی مانند ماموت روسی، پرتو آفتاب، بلوند و بکا به شما کمک می‌کند تا بر اساس فضای باغچه یا هدف طراحی در گل‌آرایی، بذر و شاخه مناسب را انتخاب کنید. برای پرورش موفق این گیاه و چیدمان آن در سبد یا دسته‌گل، کافی است خاک با زهکشی باز، نور مستقیم خورشید، آبیاری عمیقِ دوره‌ای و روش درستِ برشِ زاویه‌دارِ ساقه در آب را بشناسید. آشنایی با تفاوت رنگ و قد گونه‌ها، زمان کاشت بذر پس از سرمای بهاره، خواص ریشه برای پاکسازی خاک و قلق‌های نگه داشتن سرِ سنگین گل در اسفنج، تمام جزئیات فنی لازم برای پرورش و دیزاین این گل را در اختیار شما قرار می‌دهد.

انواع گل آفتابگردان چیست؟

انواع گل آفتابگردان بر اساس ارتفاع ساقه، رنگ گلبرگ و میزان تولید گرده به دو گروهِ یک‌ساله و چندساله با شاخه‌دهیِ تک‌گله یا چندگله تقسیم می‌شوند. شناخته‌شده‌ترین گونه‌هایی که برای کاشت در باغچه و طراحی گل‌آرایی کشت می‌شوند، موارد زیر هستند:

• ماموت روسی
• بلوند
• سفید ایتالیایی
• مولین راگ
• پرتو آفتاب
• گل آفتاب گردان بکا

ماموت روسی

ماموت روسی یکی از بلندقدترین گونه‌های تک‌ساقه است که ساقه‌ای ضخیم و صفحه‌ای پهن پر از تخمه‌های درشت و راه‌راه تولید می‌کند. این گونه برای ایجاد دیوار سبز در ضلع شمالی باغچه یا برداشت تخمه خوراکی کشت می‌شود، چون پهن بودنِ طبقِ گل و سنگینیِ دانه‌ها باعث می‌شود ساقه آن برای قرار گرفتن در دسته‌گل‌های ظریف بیش از حد سنگین و قطور باشد. اگر ماموت روسی را در گلدان‌های کم‌عمق بکارید، ریشه محوری آن با کف گلدان برخورد می‌کند و گیاه پیش از باز شدن غنچه دچار توقف رشد و ریزش برگ‌های پایینی می‌شود.

بلوند

گونه بلوند با گلبرگ‌های زردِ لیموییِ روشن و مرکز قهوه‌ایِ تیره، تضاد رنگی ملایم‌تری نسبت به نمونه‌های زردِ تند ایجاد می‌کند. ساقه‌های این مدل از بالای بوته شاخه‌زایی می‌کنند و در طول دوره گل‌دهی، چندین گل با ابعاد متوسط تحویل می‌دهند که برای چیدمان رومیزی و گلدان‌های خانگی انتخاب مناسبی است. به دلیل حساسیت گلبرگ‌های روشنِ این واریته به بادهای گرم و خشک، کاشت آن در مسیر بادگیر باعث سوختگی لبه‌های گلبرگ می‌شود.

سفید ایتالیایی

سفید ایتالیایی گلبرگ‌هایی به رنگ کرم و سفیدِ شیری دارد که در اطراف یک دایره مرکزی به رنگ شکلاتی قرار گرفته‌اند. ساقه‌های باریک و محکم این گونه آب را به خوبی بالا می‌کشند و به دلیل نداشتن گرده‌های زردِ ریزنده، رومیزی یا لباس را لک نمی‌کنند. طراحانی که در دوره‌های آموزش گل آرایی شرکت می‌کنند، از سفید ایتالیایی برای ترکیب با گل‌های رز سفید، لیسیانتوس و برگ‌های اکالیپتوس در مراسم رسمی استفاده می‌کنند.

مولین راگ

مولین راگ ظاهری متفاوت با گلبرگ‌های قرمزِ عنابی و مرکز سیاه‌رنگ دارد که حسِ گرم و پاییزی به فضای باغچه و دیزاین گل می‌دهد. این واریته از نوعِ بدون گرده (Pollenless) است؛ به همین خاطر برای افرادی که به گرده گل حساسیت تنفسی دارند، در فضای بسته خانه مشکلی ایجاد نمی‌کند. رنگ تیره گلبرگ‌های مولین راگ در روزهای خنک‌ترِ پایانِ تابستان پررنگ‌تر می‌شود، در حالی که گرمای شدید کویری رنگ عنابی آن را به سمت قهوه‌ای کدر می‌برد.

پرتو آفتاب

پرتو آفتاب دارای گلبرگ‌های زردِ طلاییِ کشیده است که دور یک مرکزِ سبزِ روشن قرار می‌گیرند و ظاهری یکدست و روشن می‌سازند. نبودِ دایره قهوه‌ای یا سیاه در مرکز این گل باعث می‌شود در چیدمان‌های مدرن و مینیمال، هماهنگی رنگی بهتری با گل‌های سبز و سفید برقرار کند. ساقه بدون پرز و صافِ پرتو آفتاب در دست گرفتنِ آن را هنگام بستن دسته‌گل راحت‌تر می‌کند و پوست دست را نمی‌خراشد.

گل آفتاب گردان بکا

گل آفتاب گردان بکا یک گونه پاکوتاه و پرگلبرگ با ترکیبی از رنگ‌های نارنجیِ سوخته و زرد در حاشیه گلبرگ‌ها است که برای کاشت در باغچه‌های کوچک و فلاورباکس‌های تراس سازگاری دارد. کوتاه بودنِ بندهای ساقه در این مدل مقاومت آن را در برابر خوابیدگی بر اثر باد بالا می‌برد، اما برای ساخت دسته‌گل‌های بلندِ ایستاده محدودیت قد دارد و بیشتر در باکس‌های گلِ کوتاه به کار می‌رود.

نام گونه	رنگ گلبرگ	قد بوته	میزان گرده‌ریزی	کاربرد و شاخه‌دهی
ماموت روسی	زرد کلاسیک	بلند	زیاد	کاشت باغچه، تک‌شاخه
بلوند	زرد لیمویی	متوسط	کم	گلدان و باغچه، چندشاخه
سفید ایتالیایی	سفید و کرم	متوسط	بدون گرده	دسته‌گل رسمی، چندشاخه
مولین راگ	قرمز عنابی	متوسط	بدون گرده	دیزاین پاییزی، چندشاخه
پرتو آفتاب	زرد با مرکز سبز	متوسط تا بلند	بدون گرده	گل‌آرایی مدرن، تک‌شاخه
بکا	نارنجی و زرد	کوتاه	کم	فلاورباکس و سبد، چندشاخه

جدول بالا تفاوت این شش گونه را در پنج معیارِ رنگ گلبرگ، قد بوته، میزان گرده‌ریزی، نوع شاخه‌دهی و کاربرد نشان می‌دهد تا انتخاب بذر یا شاخه بریده بر اساس فضای در دسترس آسان‌تر شود.

اصول رشد و پرورش گل آفتابگردان

موفقیت در کاشت گل آفتابگردان به عمق نفوذ ریشه در خاک و میزان دریافت نور مستقیم بستگی دارد. برخلاف باور رایج که تصور می‌شود گل‌های بازشده در تمام طول روز از شرق به غرب با خورشید می‌چرخند، پدیده آفتاب‌گردی (Heliotropism) مربوط به مرحله غنچه‌دهی است و پس از باز شدنِ کاملِ گل و چوبی شدن ساقه، سرِ گل به سمت شرق ثابت می‌ماند تا با گرمای آفتابِ صبحگاهی سریع‌تر خشک شود.

آماده سازی محیط

برای شروع کاشت و تعیین فصل گل آفتابگردان، زمانی را انتخاب کنید که سرمای بهاره تمام شده و دمای خاک بالا رفته باشد، چون بذرها در خاک سرد و خیس پیش از جوانه‌زنی می‌پوسند. زمین کاشت باید روزانه دست‌کم شش تا هشت ساعت نور مستقیم آفتاب بگیرد و خاک آن ترکیبی از خاک باغچه، ماسه بادی و کود دامی پوسیده با زهکشی باز باشد تا آب دور طوقه جمع نشود. هنگام شخم زدنِ زمین، کلوخه‌های سفت را تا عمق یک بیل خرد کنید تا ریشه عمودی گیاه بدون مانع به لایه‌های پایین‌تر نفوذ کند. اگر به دنبال شناخت زیرساخت‌های نگهداری از گل‌های شاخه‌بریده و باغچه‌ای هستید، مطالعه سرفصل‌های آموزش رایگان گل آرایی به شما دید بازتری درباره رفتار ساقه‌ها از مزرعه تا گل‌فروشی می‌دهد.

مراقبت از گل آفتاب گردان

مراقبت از گل آفتاب گردان پس از بیرون آمدنِ دو برگِ حقیقی با تنظیم فاصله بوته‌ها و آبیاریِ عمیق آغاز می‌شود. یکی از خطاهای رایج در نگهداری این گیاه، آبیاریِ روزانه و سطحی با آب‌پاش است؛ این کار باعث می‌شود ریشه‌ها در سطح خاک بمانند و با وزش اولین تندباد، ساقه سنگین از ریشه کنده شود یا روی زمین بخوابد. به جای خیس کردنِ سطح خاک، صبر کنید تا لایه رویی خاک خشک شود و سپس آبیاری را به شکل سیراب و عمیق انجام دهید تا ریشه برای رسیدن به رطوبت به عمق زمین برود. در گونه‌های بلندقد، بستنِ ساقه با یک نخِ کنفیِ آزاد به قیمِ چوبی از شکستنِ کمرِ بوته در زمان سنگین شدنِ دانه‌ها جلوگیری می‌کند. کوددهی با کودهای دارای پتاسیم و فسفر در مرحله غنچه‌دهی به درشت شدنِ طبقِ گل کمک می‌کند، در حالی که مصرفِ بیش از اندازه کود اوره و نیتروژن، برگ‌ها را پهن و گل‌ها را کوچک و ضعیف می‌سازد.

خواص گل آفتابگردان برای زمین و باغچه

کاشت گل آفتابگردان در حاشیه باغچه علاوه بر جنبه زینتی، ساختار فیزیکی و زیستیِ خاک را تغییر می‌دهد و چرخه طبیعیِ گرده‌افشانی را در فضای سبز فعال می‌کند. مهم‌ترین تاثیرات این گیاه بر محیط باغچه شامل موارد زیر است:

• ایجاد تغذیه برای گرده افشانی در زنبورها
• رشد آسان
• ایجاد درخشش در باغچه
• ایجاد سم زدایی در خاک
• جذب پرنده ها به سمت باغچه

ایجاد تغذیه برای گرده افشانی در زنبورها

صفحه میانیِ این گل از صدها گلچه لوله‌ایِ ریز تشکیل شده است که از مرکز به سمت بیرون به نوبت باز می‌شوند و در طول چند هفته، شهد و دانه گرده در دسترس زنبورهای عسل و حشرات گرده‌افشان قرار می‌دهند. ثابت ماندنِ گل‌های بازشده به سمت طلوع آفتاب باعث گرم شدنِ صفحه گل در ساعات اولیه صبح می‌شود؛ این گرمای طبیعی، زنبورها را در هوای خنکِ صبحگاهی به سمت باغچه می‌کشاند و گرده‌افشانیِ سایر صیفی‌جاتِ باغچه مانند خیار، کدو و گوجه‌فرنگی را هم سرعت می‌بخشد.

رشد آسان

بذرهای درشتِ این گیاه ذخیره غذاییِ کافی برای عبور از لایه روییِ خاک دارند و بدون نیاز به خزانه‌گیری یا نشاءکاریِ حساس، مستقیم در زمین اصلی سبز می‌شوند. پس از استقرارِ سیستمِ ریشه‌ای، بوته‌ها تحملِ گرمای تابستان و خشکی‌های کوتاه‌مدت را پیدا می‌کنند و در خاک‌های معمولیِ باغچه بدون نیاز به تیمارهای پیچیده به گل می‌نشینند. با این حال، ریشه و پوستِ تخمه‌های ریخته‌شده در پای بوته دارای ترکیبات دگرآسیب (Allelopathic) هستند که مانعِ رشدِ برخی گیاهانِ حساس مانند سیب‌زمینی و لوبیا در مجاورتِ مستقیمِ خود می‌شوند؛ بنابراین بهتر است میانِ ردیفِ آفتابگردان و این محصولات فاصله بگذارید.

ایجاد درخشش در باغچه

رنگ زرد و نارنجیِ گلبرگ‌ها نور خورشید را بازتاب می‌دهد و نقاطِ کور یا دیوارهای آجری و سیمانیِ حیاط را به کانونِ توجهِ دیداری تبدیل می‌کند. وقتی علاقه‌مندان به طراحیِ فضای سبز می‌پرسند گل آفتابگردان نماد چیست، پاسخ در همین ایستادگیِ ساقه رو به نور و رنگِ گرمِ گلبرگ‌ها نهفته است که نمادِ سرزندگی، وفاداری و انرژیِ تابستانی به شمار می‌رود. در دوره‌های تخصصیِ آکادمی علی ولی نیز از همین ویژگیِ رنگ‌شناسی برای ایجاد نقطه کانونی در چیدمان‌های محیطی و دکورهای فضای باز استفاده می‌شود.

ایجاد سم زدایی در خاک

ریشه‌های گسترده و پرحجمِ آفتابگردان تواناییِ جذبِ فلزاتِ سنگین مانند سرب، روی و کادمیوم را از خاک‌های آلوده دارند که در علم کشاورزی به آن گیاه‌پالایی می‌گویند. نفوذِ ریشه‌ها به لایه‌های فشرده خاک و پوسیدنِ آن‌ها پس از پایان فصل، کانال‌های هواییِ ریزی در زمین باز می‌کند که نفوذپذیریِ آب را بالا می‌برد. دقت داشته باشید که اگر این گیاه را در خاک‌های صنعتی یا مشکوک به آلودگیِ فلزاتِ سنگین کاشته‌اید، سمومِ جذب‌شده در بافتِ ساقه و دانه‌ها باقی می‌مانند؛ بنابراین مصرفِ خوراکیِ تخمه‌های آن برای انسان و پرندگان یا تبدیلِ بقایای بوته به کمپوستِ سبزیجات خطرناک است و باید از چرخه مصرف خارج شود.

جذب پرنده ها به سمت باغچه

با خشک شدنِ گلبرگ‌ها در پایانِ فصلِ رشد و رسیدنِ تخمه‌ها، طبقِ گل به یک سفره غذاییِ طبیعی برای پرندگانی مانند سهره، چرخ‌ریسک و گنجشک تبدیل می‌شود. حضورِ این پرندگان در باغچه به کنترلِ طبیعیِ آفات، کرم‌های برگ‌خوار و حشراتِ مضر کمک می‌کند و نیاز به سم‌پاشیِ شیمیایی را کاهش می‌دهد. اگر قصد دارید بخشی از تخمه‌ها را برای بذرِ سالِ آینده نگه دارید، پیش از رسیدنِ کامل، دورِ سرِ چند گل را با پارچه توریِ نازک ببندید تا هم جریانِ هوا برقرار بماند و هم پرندگان تمامِ دانه‌ها را برندارند.

آموزش گل آرایی با گل آفتابگردان

ساقه توخالی، برگ‌های پهنِ تبخیرکننده آب و سرِ سنگینِ گل آفتابگردان باعث می‌شود کار با آن در گل‌آرایی نیازمند تکنیک‌های ویژه‌ای برای جلوگیری از خم شدنِ گردنِ گل و گندیدنِ آبِ گلدان باشد. مراحل اصلیِ آماده‌سازی و دیزاین این گل شامل سه بخش زیر است:

• آماده سازی ساقه و جلوگیری از خم شدن سر گل
• طراحی دسته گل آفتابگردان با گل های مکمل
• چیدمان سبد گل آفتابگردان با حفظ تعادل دیداری

آماده سازی ساقه و جلوگیری از خم شدن سر گل

هنگام خرید شاخه بریده، قیمت گل آفتابگردان بر اساسِ قطرِ صفحه مرکزی، بلندی و استقامتِ ساقه و بدونِ گرده بودنِ واریته در سه رده اقتصادی، میان‌رده و لوکس تعیین می‌شود. برای اینکه شاخه‌ها بیشترین ماندگاری را داشته باشند، گل‌هایی را انتخاب کنید که گلبرگ‌هایشان تازه باز شده اما گلچه‌های ریزِ وسطِ صفحه هنوز بسته و سفت هستند. پیش از قرار دادنِ شاخه‌ها در آب، تمامِ برگ‌های پایینی را که ممکن است زیرِ سطحِ آب قرار بگیرند با تیغِ تیز جدا کنید، چون برگِ آفتابگردان در آب به سرعت لجن می‌بندد و آوندهای ساقه را مسدود می‌کند. انتهای ساقه را با زاویه چهل‌وپنج درجه زیرِ جریانِ آب ببرید (پیش از کار با تیغِ گل‌آرایی، از دستکشِ محافظ استفاده کنید) و برای گل‌هایی که گردنِ سنگینی دارند، یک سیمِ گل‌آراییِ ضخیم را از زیرِ کاسبرگ وارد کرده و به صورتِ مارپیچ دورِ ساقه بپیچید تا سرِ گل نیفتد. در کنارِ گل‌آرایی، هماهنگ کردنِ رنگِ گل‌ها با بک‌گراندِ مراسم که در آموزش رایگان بادکنک آرایی به آن پرداخته می‌شود، جلوه دکورِ جشن‌ها را دوچندان می‌کند.

طراحی دسته گل آفتابگردان با گل های مکمل

در بستنِ دسته گل آفتابگردان، به دلیلِ پهن بودنِ صفحه گل، اگر شاخه‌ها را مستقیم کنارِ هم بچینید، گلبرگ‌ها به هم فشار می‌آورند و له می‌شوند. برای حلِ این مشکل، از تکنیک اسپیرال (مارپیچ) به همراهِ گل‌های پرکننده و شاخه‌های سبز مانند برگِ لیمو، اکالیپتوس، ژیپسوفیلا یا گلِ بابونه و سالیدستر استفاده کنید تا میانِ سرِ آفتابگردان‌ها فاصله و فضای تنفس ایجاد شود. یک اشتباهِ رایج در نگهداریِ دسته‌گل، قرار دادنِ آن در نزدیکیِ ظرفِ میوه به ویژه موز و سیب است؛ گازِ اتیلنِ متصاعدشده از میوه‌های رسیده باعثِ ریزشِ ناگهانیِ گلبرگ‌های زرد در عرضِ یک تا دو روز می‌شود.

چیدمان سبد گل آفتابگردان با حفظ تعادل دیداری

برای چیدمانِ سبد گل آفتابگردان، از اسفنجِ گل‌آراییِ متراکم استفاده کنید که از قبل به طورِ طبیعی در آب غوطه‌ور شده و خیس خورده باشد. از آنجا که ساقه این گل ضخیم و فیبری است، هنگامِ فرو کردنِ آن در اسفنج، سوراخِ بزرگی ایجاد می‌کند؛ بنابراین اگر جای گل را اشتباه زدید، شاخه را از همان نقطه بیرون نکشید و دوباره در همان حفره نزنید، چون انتهای ساقه در فضای خالیِ داخلِ اسفنج معلق می‌ماند و به دلیلِ نرسیدنِ آب، سرِ گل در کمتر از چند ساعت پژمرده می‌شود. گل‌های درشت‌تر را با ساقه کوتاه‌تر در مرکز و پایینِ سبد (نقطه ثقلِ دیداری) قرار دهید و غنچه‌ها یا گل‌های کوچک‌تر را در ارتفاعِ بالاتر بچینید تا سبد از نظرِ وزن و تصویر متعادل بماند.

برای یادگیریِ عملیِ تکنیک‌های سیم‌کشی، ترکیبِ رنگ و اجرای دکورهای مناسبتی با گل‌های فصل، می‌توانید دوره‌های آموزشی و خدماتِ مشاوره را در آکادمی گل آرایی علی ولی بررسی کنید و در صورتِ نیاز به استعلامِ شرایطِ دوره‌ها با کارشناسان مجموعه در ارتباط باشید.

سوالات متداول کاربران